Back
Back
2026’da GEO Stratejisi Nasıl Kurulur?
Markanızı yapay zekâ arama motorları için optimize etmek ve üretken yapay zekâ yanıtlarında görünürlüğünüzü maksimize etmek için adım adım rehber.
13 Oca 2026
Arama dünyası değişti. Google hâlâ geleneksel aramada baskın konumda olsa da milyonlarca kullanıcı artık cevaplar için ChatGPT, Perplexity, Claude ve Google’ın AI Overviews özelliklerine yöneliyor. Markanız bu yapay zekâ tarafından üretilen yanıtlarda görünmüyorsa, hedef kitlenizle bağlantı kurmak için çok büyük bir fırsatı kaçırıyorsunuz.
İşte tam bu noktada Generative Engine Optimization (GEO) devreye giriyor. Geleneksel SEO, arama sonuçlarında sıralamaya odaklanırken; GEO, markanızın yapay zekâ sistemleri tarafından anılmasını, kaynak olarak gösterilmesini ve önerilmesini sağlar. Bu rehberde, sıfırdan bir GEO stratejisinin nasıl kurulacağını adım adım öğreneceksiniz.
Generative Engine Optimization (GEO) Nedir?
Generative Engine Optimization (GEO), yapay zekâ destekli arama motorları ve sohbet botlarında görünürlüğü artırmak için içerik ve marka varlığını optimize etme sürecidir. SEO, geleneksel arama sonuçlarında sayfalarınızı üst sıralara taşımayı hedeflerken; GEO, ChatGPT, Perplexity, Google AI Overviews ve Claude gibi sistemlerin ürettiği yanıtlar içinde markanızın bahsedilmesini ve referans gösterilmesini amaçlar.
Temel fark, bu sistemlerin çalışma şeklindedir. Geleneksel arama motorları link listeleri sunar. Yapay zekâ motorları ise birden fazla kaynaktan bilgiyi sentezleyerek doğrudan cevaplar üretir. On mavi link göstermezler; tek ve kapsamlı bir yanıt oluştururlar. İçeriğiniz bu yeni formata uygun şekilde optimize edilmediyse, markanız görünmez hâle gelir.
GEO ve SEO rakip değildir. Birbirini tamamlayan stratejilerdir. Güçlü bir SEO, içeriğinizin keşfedilmesini sağlayan temeli oluşturur; GEO ise yapay zekâ sistemlerinin yanıt üretirken içeriğinizi gerçekten seçmesini ve alıntılamasını sağlar. SEO’yu partiye davet edilmek, GEO’yu ise partide gerçekten konuşulan kişi olmak gibi düşünebilirsiniz.
2026’da Markanızın Neden Bir GEO Stratejisine İhtiyacı Var?
Rakamlar çok net bir tablo çiziyor. ChatGPT, Eylül 2025 itibarıyla haftalık 800 milyon aktif kullanıcıya ulaştı ve günde 2,5 milyardan fazla prompt işliyor. Perplexity AI aylık 780 milyon sorguyu yönetiyor ve 153 milyon web sitesi ziyaretine sahip. Google AI Overviews, Mart 2025’te tüm aramaların %13,14’ünde görünerek Ocak 2025’teki %6,49 oranının iki katından fazlasına çıktı. Pew Research Center’ın verilerine göre, Google aramalarının %18’i artık bir AI özeti üretiyor.
Bu değişim işletmeniz için ne anlama geliyor? Bir kullanıcı bir yapay zekâ sistemine ürün önerisi, hizmet sağlayıcı ya da sektörel içgörü sorduğunda, on farklı siteye tıklamıyor. En fazla iki ya da üç öneri alıyor. Markanız bunlardan biri değilse, konuşma sizin dışınızda bitiyor.
Geleneksel arama üzerindeki etki şimdiden görülüyor. Google arama sonuçlarında bir AI Overview göründüğünde, kullanıcıların yalnızca %8’i geleneksel web site linklerine tıklıyor; AI özeti olmadığında bu oran %15. AI Overviews görünen sorgularda, üst sıralardaki sayfaların organik tıklanma oranları %34,5 düşmüş durumda. Rekabet avantajı, şimdi harekete geçen markaların eline geçiyor.
Çoğu şirket hâlâ içerik stratejilerini yapay zekâ görünürlüğüne göre uyarlamış değil. Ancak bu fırsat penceresi sonsuza kadar açık kalmayacak. Bugün bir GEO stratejisi oluşturmak, markanızı rakipleriniz yetişmeden önce otorite konumuna taşır. Erken benimseyenler şimdiden sonuç almaya başladı; bazı işletmeler yalnızca geleneksel SEO kullanan sitelere kıyasla AI yanıtlarında %40’a varan marka bahsi artışı raporluyor.
Adım 1: Mevcut AI Görünürlüğünüzü Denetleyin
AI görünürlüğünüzü artırmadan önce, şu anda nerede durduğunuzu bilmeniz gerekir. Farklı platformlarda yapay zekâ tarafından üretilen yanıtlarda markanızın ne sıklıkla göründüğünü kontrol ederek başlayın.
Manuel yöntem işe yarar ama zaman alır. ChatGPT, Perplexity, Claude ve Google AI Mode’u açın. Potansiyel müşterilerinizin sorabileceği soruları sorun. Sektörünüz, ürünleriniz veya hizmetlerinizle ilgili aramalar yapın. Hangi markaların anıldığını, nasıl tanımlandıklarını ve hangi bağlamda göründüklerini inceleyin. Tüm bunları bir tabloya kaydedin.
Daha kapsamlı ve verimli bir yaklaşım için özel takip araçlarını kullanabilirsiniz. Visby, tüm büyük AI arama motorları ve sohbet botları için özel AI görünürlük takibi sunar. Birden fazla AI motorunu her gün manuel olarak kontrol etmek yerine, Visby markanızın ChatGPT, Perplexity, Claude, Google AI Mode ve Google AI Overviews üzerindeki görünümlerini otomatik olarak izler. Markanızın hangi prompt’larda geçtiğini, zaman içindeki görünürlük trendlerini ve rakiplerinizle karşılaştırmanızı net şekilde görürsünüz. Bu, saatler süren manuel işi ortadan kaldırır ve gerçekten aksiyon alabileceğiniz içgörüler sunar.
Denetim sırasında kalıpları arayın. Bazı konularda anılıp bazılarında hiç görünmüyor musunuz? Bazı AI platformları sizi diğerlerinden daha mı sık kaynak gösteriyor? Rakipler belirli sorgu türlerinde baskın mı? Bu içgörüler, optimizasyon çabalarınızı tam olarak nereye odaklamanız gerektiğini gösterir.
Bir başlangıç raporu oluşturun. Mevcut bahsedilme sıklığınızı, markanızı tetikleyen sorgu türlerini ve anıldığınızda nasıl tanımlandığınızı not edin. Bu referans noktası, GEO stratejinizi uyguladıkça ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. Başlangıç noktası olmadan optimizasyon yapmak körlemesine ilerlemek gibidir.
Adım 2: AI Motorlarının İçeriği Nasıl Seçtiğini ve Kaynak Gösterdiğini Anlayın
Yapay zekâ sistemleri hangi kaynakları alıntılayacağını rastgele seçmez. Yanıt üretirken belirli kalıpları takip ederler. Bu kalıpları anlamak, etkili bir GEO için kritiktir.
Otorite her zamankinden daha önemlidir. AI motorları, güvenilir ve uzman olarak algıladıkları kaynakları önceliklendirir. Bu; güçlü bir domain otoritesi, tutarlı bir yayın geçmişi ve diğer güvenilir kaynaklardan alınmış referanslar anlamına gelir. Web sitenizde bu sinyaller varsa, AI sistemleri içeriğinize daha yüksek ihtimalle referans verir.
Güncellik büyük rol oynar. Büyük dil modelleri eski içerikler yerine güncel bilgileri tercih eder. 2026 verilerine atıf yapan bir içerik, 2022’den kalma benzer bir yazıyı geride bırakır. Bu hem bir fırsat hem de bir zorluktur. AI görünürlüğünü korumak için içeriğinizi düzenli olarak yeni veriler, güncel içgörüler ve güncel örneklerle yenilemeniz gerekir.
İçerik yapısı, seçilme olasılığını etkiler. AI sistemleri, belirli sorulara doğrudan yanıt veren, net ve bağımsız bölümler hâlinde organize edilmiş içerikleri tercih eder. Açık başlıkları ve kısa paragrafları olan iyi yapılandırılmış bir makale, dağınık ve uzun bir blog yazısına göre çok daha kolay parse edilir ve alıntılanır.
Son araştırmalara göre, AI Overviews ortalama 13,34 kaynağa atıfta bulunuyor ve yanıtların çoğunda 6 ila 14 link yer alıyor. İlginç bir şekilde, AI Overviews’ta yer alan kaynakların %80’i, ilgili sorguda organik olarak sıralama almayan sitelerden geliyor. Bu, görünürlüğün nasıl belirlendiğine dair büyük bir değişimi temsil ediyor.
Kullanıcı etkileşim sinyalleri de içerik seçimine katkıda bulunur. AI platformlarının sayfada geçirilen süre, paylaşım ya da yorum gibi metriklere ne kadar ağırlık verdiğini tam olarak bilmesek de, bu sinyallerin önemli olduğuna dair güçlü göstergeler vardır. İnsanlara gerçekten hitap eden içerikler, AI sistemleri tarafından da daha sık seçilir.
Anlamsal ilişkiler alıntıları etkiler. AI motorları, bir konuyu ve onunla ilişkili kavramları derinlemesine ele alan içerikleri tercih eder. Konunun yalnızca yüzeyine dokunan dar bir yazı yerine, farklı açılardan ele alan kapsamlı rehberler daha iyi performans gösterir. Bu yaklaşım, kullanıcıların sorabileceği yan soruları da öngören fan-query tekniğiyle örtüşür.
Adım 3: İçeriğinizi AI Tarafından Keşfedilecek Şekilde Optimize Edin
AI sistemlerinin alıntılamak isteyeceği içerikler üretmek, geleneksel SEO yazımından farklı bir yaklaşım gerektirir. Amaç, içeriğinizi AI tarafından anlaşılması, çıkarılması ve referans verilmesi kolay hâle getirmektir.
Sorular etrafında yapılandırılmış içerikle başlayın. Her makale, hedef kitlenizin sorduğu belirli sorulara yanıt vermelidir. AlsoAsked.com ve AnswerThePublic gibi araçlarla gerçek kullanıcı sorularını belirleyin. Bu soruları başlık veya FAQ olarak kullanın. Bu yapı, kullanıcıların AI arama motorlarıyla etkileşim biçimiyle birebir örtüşür. Araştırmalar, “kim”, “ne”, “ne zaman” ve “neden” ile başlayan sorguların %60’ının AI Overviews tetiklediğini gösteriyor.
Net ve bağımsız bölümler hâlinde yazın. Her başlık ve altındaki paragraf, tek başına anlamlı olmalıdır. AI sistemleri genellikle tüm makaleyi değil, içerik parçalarını alır. Bir bölüm, önceki kısmı okumadan anlaşılamıyorsa alıntı için daha az kullanışlı hâle gelir. Her bölümün ana fikrini başta net şekilde belirtin, ardından detaylarla açın.
Makale sonlarına stratejik FAQ bölümleri ekleyin. FAQ’lar GEO için altın değerindedir çünkü AI sistemlerinin kullandığı soru-cevap formatıyla birebir uyumludur. Konunun farklı yönlerini kapsayan 4–6 soru ekleyin. Cevapları kısa ama yeterli tutun. Her FAQ maddesi tek başına bir yanıt gibi çalışmalıdır.
Doğal ve konuşma diline yakın bir üslup kullanın. AI motorları, insanların gerçekten konuştuğu gibi yazılmış içerikleri tercih eder. Aşırı jargon, karmaşık cümle yapıları veya akademik dil (hedef kitleniz özellikle bunu beklemiyorsa) kullanmaktan kaçının. Bir ders kitabı değil, bilgili bir iş arkadaşınıza anlatıyormuş gibi yazın.
İçeriğinize bağlam ve derinlik ekleyin. Sadece doğrudan soruyu yanıtlamakla kalmayın. İlgili konuları açın, örnekler verin ve kullanıcıların sorabileceği devam sorularını da ele alın. Bu kapsamlı yaklaşım, AI sistemlerinin farklı ama ilişkili sorgular için içeriğinizde kullanılabilir bilgi bulma ihtimalini artırır.
İlgili istatistikler ve veriler ekleyin. AI motorları somut rakamları, yüzdeleri ve araştırma bulgularını alıntılamayı sever. Güncel ve güvenilir veriler sunduğunuzda, AI sistemlerine yanıtlarını daha otoriter gösterecek alıntılar sağlamış olursunuz. Her zaman kaynak belirtin ve mümkün olduğunca yeni veriler kullanın.
Uzun paragrafları bölün. Paragraf başına dört-beş cümle idealdir. Bu hem insanlar hem de AI için taramayı kolaylaştırır. Uzun ve yoğun paragraflar, okunabilirliği düşürür ve AI’nın öne çıkan bilgileri ayıklamasını zorlaştırır.
Adım 4: AI Sistemlerinin Güvendiği Otorite Sinyallerini Oluşturun
Harika içerik üretmek tek başına yeterli değildir. AI sistemlerine markanızın alıntılanmaya değer olduğunu gösteren otorite sinyallerini de oluşturmanız gerekir.
İçeriğinizde güncel ve güvenilir kaynaklara atıf yapın. İstatistik, araştırma veya uzman görüşü kullandığınızda; akademik dergiler, devlet siteleri veya tanınmış sektör yayınlarına link verin. AI sistemleri bu referansları fark eder ve içeriğinizi daha güvenilir olarak algılar. Ayrıca güncel bilgileri takip ettiğinizi gösterir. Dikkat çekici bir veri: Devlet siteleri, geleneksel arama sonuçlarında %2 oranında yer alırken, AI Overview alıntılarının %6’sında görülüyor; bu da AI yanıtlarında daha fazla önem kazandıklarını gösteriyor.
Saygın yayınlarda bahsedilmeye çalışın. Sektörel bloglar, haber siteleri veya trade yayınlarında yer almak; hem backlink hem de marka bahsi sağlar. Bu üçüncü taraf doğrulamaları, AI sistemlerine markanızın otorite olarak görüldüğünü gösterir. Nicelikten çok niteliğe odaklanın. Saygın bir yayındaki tek bir bahsedilme, düşük kaliteli dizinlerdeki on bahseden çok daha değerlidir.
Kullanıcı tarafından oluşturulan içerikleri stratejik olarak değerlendirin. Müşteri yorumları, referanslar ve topluluk tartışmaları markanıza özgünlük katar. AI sistemleri, hangi kaynaklara atıf yapacağına karar verirken bu gerçek kullanıcı sinyallerini giderek daha fazla dikkate alıyor. Memnun müşterileri G2, Trustpilot veya sektöre özel inceleme sitelerinde yorum bırakmaya teşvik edin. Örneğin Reddit, Google AI Mode sonuçlarının %68’inden fazlasında yer alıyor; bu da topluluk tabanlı içeriğin ağırlığını gösteriyor.
Web varlığınızda tutarlılığı koruyun. Web siteniz, sosyal medya profilleriniz ve üçüncü taraf listelemeleriniz markanızı tutarlı şekilde tanıtmalıdır. Tutarsız bilgiler AI sistemlerinin kafasını karıştırır ve güveni azaltır. Marka adı, açıklamalar ve temel bilgiler her yerde aynı olmalıdır.
Düzenli yayın yapın ve içeriğinizi güncel tutun. Sürekli olarak yeni ve kaliteli içerik yayınlayan siteler, aktif uzmanlık sinyali verir. Aynı şekilde eski içerikleri güncellemek de doğruluk ve güvenilirlik gösterir. Ayda bir derinlemesine içerik bile olsa, sürdürülebilir bir yayın planı belirleyin.
Kapsamlı konu hâkimiyeti gösterin. Sadece ürün veya hizmetlerinizden bahsetmeyin. Sektörünüzdeki trendleri, sorunları ve genel konuları da ele alın. Bu derinlik, AI sistemlerinin uzmanlığınızı anlamasını sağlar ve sizi daha fazla sorgu türünde alıntılanabilir hâle getirir.
Adım 5: GEO Performansınızı İzleyin ve Ölçün
Ölçmediğiniz şeyi iyileştiremezsiniz. Etkili bir GEO, sürekli izleme ve veriye dayalı optimizasyon gerektirir.
Marka bahslerinizi AI platformları genelinde takip edin. Bahsedilme sıklığı ve bağlam, temel GEO metriklerinizdir. Geçen aya göre daha mı sık anılıyorsunuz? Hangi AI platformları sizi daha çok kaynak gösteriyor? Hangi sorgular markanızı tetikliyor? Bu soruların cevapları, önceliklerinizi belirler.
Verimli ve kapsamlı takip için Visby’nin AI görünürlük takip platformunu kullanmayı düşünebilirsiniz. ChatGPT, Claude ve Gemini gibi platformlarda markanızın nasıl göründüğünü otomatik olarak izler. Hangi prompt’ların bahsedilme yarattığını, görünürlüğün zaman içindeki değişimini ve rakiplerle karşılaştırmayı net şekilde görürsünüz. Bu yaklaşım, GEO stratejinizi tahmine değil veriye dayandırır.
Bahsedilmelerin kalitesini de izleyin. Anılmak önemlidir ama nasıl anıldığınız da en az onun kadar kritiktir. AI sistemleri markanızı doğru mu tanımlıyor? Ton pozitif mi, nötr mü? Doğru bağlamda mı yer alıyorsunuz? Salt hacimden çok kalite önemlidir.
Hangi içeriklerin AI alıntılarını tetiklediğini analiz edin. Bazı içerikler AI yanıtlarında diğerlerinden daha iyi performans gösterir. Bu içeriklerin neden başarılı olduğunu inceleyin: Konu mu, yapı mı, veri kullanımı mı, soru-cevap yaklaşımı mı? Bu içgörüleri yeni içerik üretiminde kullanın.
Google Search Console’u kurun ve AI Overview görünümlerini takip edin. Google, içeriğinizin AI Overviews’ta ne zaman göründüğüne dair veri sunar. Hangi sayfaların hangi sorgularla AI sonuçlarında yer aldığını düzenli olarak kontrol edin.
Bir ölçüm panosu oluşturun. İster bir tablo ister özel bir araç kullanın; tüm GEO metriklerinizi tek yerde toplayın. Bahsedilme sıklığı, sorgu türleri, rakip karşılaştırmaları ve içerik performansı bu panoda yer almalı. Aylık olarak gözden geçirerek stratejinizi ayarlayın.
Alıntı kalıplarını analiz edin. AI yanıtlarında yer aldığınızda, içeriğinizin hangi bölümlerinin alıntılandığını not edin. FAQ’lar mı, istatistikler mi, açıklayıcı paragraflar mı daha çok kullanılıyor? Bu bilgiler, gelecekteki içeriklerinizi daha etkili yapılandırmanıza yardımcı olur.
Kaçınılması Gereken Yaygın GEO Hataları
En iyi niyetle bile markalar GEO stratejilerinde benzer hatalar yapar. Bu tuzakları bilmek, süreci hızlandırır.
İçerik güncelliğini ihmal etmek büyük bir hatadır. AI sistemleri güncel bilgiyi tercih eder. Bir kez içerik yayınlayıp hiç güncellememek, zamanla görünmez olmanıza yol açar. Düzenli içerik denetimleri planlayın ve verileri, örnekleri güncelleyin.
GEO’yu SEO’dan tamamen ayrı düşünmek verimsizlik yaratır. Bu stratejiler birlikte çalışmalıdır. Güçlü SEO, AI sistemlerinin içeriğinizi bulmasını sağlar; GEO ise onu seçmesini. GEO prensiplerini mevcut SEO süreçlerinize entegre edin.
İnsan okuyucular pahasına AI’ya aşırı optimize etmek ters teper. AI sistemleri, insanların etkileşim kurduğu içerikleri tercih eder. İçeriğiniz yapay ve formülize hissi verirse, hem insanlar hem AI tarafından reddedilir. Önce insanlar için yazın, sonra AI keşfi için optimize edin.
Mobil deneyimi ihmal etmek GEO performansını düşürür. AI araç trafiğinin %62’si mobil cihazlardan gelir. Mobilde yavaş yüklenen, kötü formatlanmış içerikler etkileşim sinyallerini zayıflatır.
Sadece üst hunideki içeriklere odaklanmak fırsatları sınırlar. AI Overviews’ın %88,1’i bilgilendirici içeriklerden oluşsa da ticari ve dönüşüm odaklı içerikleri göz ardı etmeyin. AI sistemleri bu alanlara da giderek daha fazla giriyor.
Rakipleri körü körüne kopyalamak vasat sonuçlar doğurur. Bir rakibin sık görünmesi, birebir aynı taktiklerin sizin için de işe yarayacağı anlamına gelmez. Analiz edin ama kendi marka sesinize ve uzmanlığınıza uyarlayın.
Tek bir AI platformuna odaklanmak risklidir. ChatGPT veya yalnızca Google AI Overviews için optimize olmayın. Her platformun farklı seçim kriterleri vardır. Dengeli bir GEO stratejisi birden fazla AI motorunu hedefler.
Hızlı sonuç beklemek stratejinin erken terk edilmesine yol açar. GEO zaman ister. Otorite oluşturmak ve alıntı kazanmak bir gecede olmaz. Büyük değişiklikler yapmadan önce stratejinize en az 3-6 ay tanıyın.
Visby, GEO Stratejisini Nasıl Kolaylaştırır?
Başarılı bir GEO stratejisi; sürekli izleme, analiz ve optimizasyon gerektirir. Birden fazla AI platformunda markanızı manuel olarak takip etmek kısa sürede zorlayıcı hâle gelir. İşte bu noktada doğru araçlar fark yaratır.
Visby, markaların AI destekli arama motorları genelindeki görünürlüğünü izleyip optimize etmesini sağlar. ChatGPT, Perplexity, Claude, Google AI Mode ve Google AI Overviews’ta marka bahslerinizi otomatik olarak takip edin. Hangi prompt’ların markanızı tetiklediğini, görünürlüğünüzün zaman içindeki değişimini ve rakiplere göre konumunuzu net şekilde görün.
Platform, ham veriyi aksiyon alınabilir içgörülere dönüştürür. Hangi GEO taktiklerinin işe yaradığını tahmin etmek yerine, AI bahslerini neyin tetiklediğini açıkça görürsünüz. En iyi performans gösteren içerikleri belirler, boşlukları tespit eder ve stratejinizi geliştirmek için kişiselleştirilmiş öneriler alırsınız.
Birden fazla marka veya müşteri yöneten pazarlama ekipleri ve ajanslar için Visby ölçeklenebilir
lik sunar. Her gün onlarca sorguyu beş farklı AI platformunda manuel kontrol etmek yerine süreci otomatikleştirir ve zamanı stratejik optimizasyona ayırmanızı sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular: GEO Stratejisi Oluşturma
SEO ile GEO arasındaki fark nedir?
SEO, web sitenizin geleneksel arama sonuçlarındaki sıralamasını iyileştirmeye odaklanır. GEO ise ChatGPT, Perplexity ve Google AI Overviews gibi platformlarda yapay zekâ tarafından üretilen yanıtlarda markanızın anılmasını ve kaynak gösterilmesini hedefler. SEO sitenizi buldurur, GEO ise AI yanıtlarında markanızı referans aldırır. En iyi sonuçlar için birlikte uygulanmalıdır.
GEO sonuçlarını ne kadar sürede görürüm?
GEO sonuçları genellikle tutarlı uygulamadan sonra 3-6 ay içinde görülür. Domain otoritesi, içerik kalitesi ve rekabet ortamı süreyi etkiler. Erken sinyaller daha önce görülebilir, ancak kalıcı görünürlük zaman ister.
Her AI platformu için ayrı içerik mi üretmeliyim?
Hayır. Güçlü GEO içerik prensipleri tüm AI sistemlerinde geçerlidir. Performansı izleyerek platform bazlı fırsatları tespit etmek yeterlidir.
GEO uygulamanın maliyeti nedir?
Manuel optimizasyon zaman maliyetlidir. Visby gibi araçlar abonelik gerektirir ama ciddi zaman kazandırır. En büyük maliyet genellikle içerik üretimidir. GEO, reklamcılığa kıyasla genellikle daha uygun maliyetlidir.
Küçük işletmeler GEO’da büyük markalarla rekabet edebilir mi?
Evet. AI sistemleri kalite ve uzmanlığa bakar, marka büyüklüğüne değil. Niş alanlarda derin uzmanlığa sahip küçük işletmeler avantaj elde edebilir.
Eski içerikleri mi güncellemeliyim yoksa yeni içerik mi üretmeliyim?
İkisi de önemlidir. Güçlü eski içerikleri güncellemek hızlı kazanımlar sağlar; yeni içerikler ise yeni alanlarda görünürlük kazandırır. Dengeli bir yaklaşım en iyisidir.
Arama dünyası değişti. Google hâlâ geleneksel aramada baskın konumda olsa da milyonlarca kullanıcı artık cevaplar için ChatGPT, Perplexity, Claude ve Google’ın AI Overviews özelliklerine yöneliyor. Markanız bu yapay zekâ tarafından üretilen yanıtlarda görünmüyorsa, hedef kitlenizle bağlantı kurmak için çok büyük bir fırsatı kaçırıyorsunuz.
İşte tam bu noktada Generative Engine Optimization (GEO) devreye giriyor. Geleneksel SEO, arama sonuçlarında sıralamaya odaklanırken; GEO, markanızın yapay zekâ sistemleri tarafından anılmasını, kaynak olarak gösterilmesini ve önerilmesini sağlar. Bu rehberde, sıfırdan bir GEO stratejisinin nasıl kurulacağını adım adım öğreneceksiniz.
Generative Engine Optimization (GEO) Nedir?
Generative Engine Optimization (GEO), yapay zekâ destekli arama motorları ve sohbet botlarında görünürlüğü artırmak için içerik ve marka varlığını optimize etme sürecidir. SEO, geleneksel arama sonuçlarında sayfalarınızı üst sıralara taşımayı hedeflerken; GEO, ChatGPT, Perplexity, Google AI Overviews ve Claude gibi sistemlerin ürettiği yanıtlar içinde markanızın bahsedilmesini ve referans gösterilmesini amaçlar.
Temel fark, bu sistemlerin çalışma şeklindedir. Geleneksel arama motorları link listeleri sunar. Yapay zekâ motorları ise birden fazla kaynaktan bilgiyi sentezleyerek doğrudan cevaplar üretir. On mavi link göstermezler; tek ve kapsamlı bir yanıt oluştururlar. İçeriğiniz bu yeni formata uygun şekilde optimize edilmediyse, markanız görünmez hâle gelir.
GEO ve SEO rakip değildir. Birbirini tamamlayan stratejilerdir. Güçlü bir SEO, içeriğinizin keşfedilmesini sağlayan temeli oluşturur; GEO ise yapay zekâ sistemlerinin yanıt üretirken içeriğinizi gerçekten seçmesini ve alıntılamasını sağlar. SEO’yu partiye davet edilmek, GEO’yu ise partide gerçekten konuşulan kişi olmak gibi düşünebilirsiniz.
2026’da Markanızın Neden Bir GEO Stratejisine İhtiyacı Var?
Rakamlar çok net bir tablo çiziyor. ChatGPT, Eylül 2025 itibarıyla haftalık 800 milyon aktif kullanıcıya ulaştı ve günde 2,5 milyardan fazla prompt işliyor. Perplexity AI aylık 780 milyon sorguyu yönetiyor ve 153 milyon web sitesi ziyaretine sahip. Google AI Overviews, Mart 2025’te tüm aramaların %13,14’ünde görünerek Ocak 2025’teki %6,49 oranının iki katından fazlasına çıktı. Pew Research Center’ın verilerine göre, Google aramalarının %18’i artık bir AI özeti üretiyor.
Bu değişim işletmeniz için ne anlama geliyor? Bir kullanıcı bir yapay zekâ sistemine ürün önerisi, hizmet sağlayıcı ya da sektörel içgörü sorduğunda, on farklı siteye tıklamıyor. En fazla iki ya da üç öneri alıyor. Markanız bunlardan biri değilse, konuşma sizin dışınızda bitiyor.
Geleneksel arama üzerindeki etki şimdiden görülüyor. Google arama sonuçlarında bir AI Overview göründüğünde, kullanıcıların yalnızca %8’i geleneksel web site linklerine tıklıyor; AI özeti olmadığında bu oran %15. AI Overviews görünen sorgularda, üst sıralardaki sayfaların organik tıklanma oranları %34,5 düşmüş durumda. Rekabet avantajı, şimdi harekete geçen markaların eline geçiyor.
Çoğu şirket hâlâ içerik stratejilerini yapay zekâ görünürlüğüne göre uyarlamış değil. Ancak bu fırsat penceresi sonsuza kadar açık kalmayacak. Bugün bir GEO stratejisi oluşturmak, markanızı rakipleriniz yetişmeden önce otorite konumuna taşır. Erken benimseyenler şimdiden sonuç almaya başladı; bazı işletmeler yalnızca geleneksel SEO kullanan sitelere kıyasla AI yanıtlarında %40’a varan marka bahsi artışı raporluyor.
Adım 1: Mevcut AI Görünürlüğünüzü Denetleyin
AI görünürlüğünüzü artırmadan önce, şu anda nerede durduğunuzu bilmeniz gerekir. Farklı platformlarda yapay zekâ tarafından üretilen yanıtlarda markanızın ne sıklıkla göründüğünü kontrol ederek başlayın.
Manuel yöntem işe yarar ama zaman alır. ChatGPT, Perplexity, Claude ve Google AI Mode’u açın. Potansiyel müşterilerinizin sorabileceği soruları sorun. Sektörünüz, ürünleriniz veya hizmetlerinizle ilgili aramalar yapın. Hangi markaların anıldığını, nasıl tanımlandıklarını ve hangi bağlamda göründüklerini inceleyin. Tüm bunları bir tabloya kaydedin.
Daha kapsamlı ve verimli bir yaklaşım için özel takip araçlarını kullanabilirsiniz. Visby, tüm büyük AI arama motorları ve sohbet botları için özel AI görünürlük takibi sunar. Birden fazla AI motorunu her gün manuel olarak kontrol etmek yerine, Visby markanızın ChatGPT, Perplexity, Claude, Google AI Mode ve Google AI Overviews üzerindeki görünümlerini otomatik olarak izler. Markanızın hangi prompt’larda geçtiğini, zaman içindeki görünürlük trendlerini ve rakiplerinizle karşılaştırmanızı net şekilde görürsünüz. Bu, saatler süren manuel işi ortadan kaldırır ve gerçekten aksiyon alabileceğiniz içgörüler sunar.
Denetim sırasında kalıpları arayın. Bazı konularda anılıp bazılarında hiç görünmüyor musunuz? Bazı AI platformları sizi diğerlerinden daha mı sık kaynak gösteriyor? Rakipler belirli sorgu türlerinde baskın mı? Bu içgörüler, optimizasyon çabalarınızı tam olarak nereye odaklamanız gerektiğini gösterir.
Bir başlangıç raporu oluşturun. Mevcut bahsedilme sıklığınızı, markanızı tetikleyen sorgu türlerini ve anıldığınızda nasıl tanımlandığınızı not edin. Bu referans noktası, GEO stratejinizi uyguladıkça ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. Başlangıç noktası olmadan optimizasyon yapmak körlemesine ilerlemek gibidir.
Adım 2: AI Motorlarının İçeriği Nasıl Seçtiğini ve Kaynak Gösterdiğini Anlayın
Yapay zekâ sistemleri hangi kaynakları alıntılayacağını rastgele seçmez. Yanıt üretirken belirli kalıpları takip ederler. Bu kalıpları anlamak, etkili bir GEO için kritiktir.
Otorite her zamankinden daha önemlidir. AI motorları, güvenilir ve uzman olarak algıladıkları kaynakları önceliklendirir. Bu; güçlü bir domain otoritesi, tutarlı bir yayın geçmişi ve diğer güvenilir kaynaklardan alınmış referanslar anlamına gelir. Web sitenizde bu sinyaller varsa, AI sistemleri içeriğinize daha yüksek ihtimalle referans verir.
Güncellik büyük rol oynar. Büyük dil modelleri eski içerikler yerine güncel bilgileri tercih eder. 2026 verilerine atıf yapan bir içerik, 2022’den kalma benzer bir yazıyı geride bırakır. Bu hem bir fırsat hem de bir zorluktur. AI görünürlüğünü korumak için içeriğinizi düzenli olarak yeni veriler, güncel içgörüler ve güncel örneklerle yenilemeniz gerekir.
İçerik yapısı, seçilme olasılığını etkiler. AI sistemleri, belirli sorulara doğrudan yanıt veren, net ve bağımsız bölümler hâlinde organize edilmiş içerikleri tercih eder. Açık başlıkları ve kısa paragrafları olan iyi yapılandırılmış bir makale, dağınık ve uzun bir blog yazısına göre çok daha kolay parse edilir ve alıntılanır.
Son araştırmalara göre, AI Overviews ortalama 13,34 kaynağa atıfta bulunuyor ve yanıtların çoğunda 6 ila 14 link yer alıyor. İlginç bir şekilde, AI Overviews’ta yer alan kaynakların %80’i, ilgili sorguda organik olarak sıralama almayan sitelerden geliyor. Bu, görünürlüğün nasıl belirlendiğine dair büyük bir değişimi temsil ediyor.
Kullanıcı etkileşim sinyalleri de içerik seçimine katkıda bulunur. AI platformlarının sayfada geçirilen süre, paylaşım ya da yorum gibi metriklere ne kadar ağırlık verdiğini tam olarak bilmesek de, bu sinyallerin önemli olduğuna dair güçlü göstergeler vardır. İnsanlara gerçekten hitap eden içerikler, AI sistemleri tarafından da daha sık seçilir.
Anlamsal ilişkiler alıntıları etkiler. AI motorları, bir konuyu ve onunla ilişkili kavramları derinlemesine ele alan içerikleri tercih eder. Konunun yalnızca yüzeyine dokunan dar bir yazı yerine, farklı açılardan ele alan kapsamlı rehberler daha iyi performans gösterir. Bu yaklaşım, kullanıcıların sorabileceği yan soruları da öngören fan-query tekniğiyle örtüşür.
Adım 3: İçeriğinizi AI Tarafından Keşfedilecek Şekilde Optimize Edin
AI sistemlerinin alıntılamak isteyeceği içerikler üretmek, geleneksel SEO yazımından farklı bir yaklaşım gerektirir. Amaç, içeriğinizi AI tarafından anlaşılması, çıkarılması ve referans verilmesi kolay hâle getirmektir.
Sorular etrafında yapılandırılmış içerikle başlayın. Her makale, hedef kitlenizin sorduğu belirli sorulara yanıt vermelidir. AlsoAsked.com ve AnswerThePublic gibi araçlarla gerçek kullanıcı sorularını belirleyin. Bu soruları başlık veya FAQ olarak kullanın. Bu yapı, kullanıcıların AI arama motorlarıyla etkileşim biçimiyle birebir örtüşür. Araştırmalar, “kim”, “ne”, “ne zaman” ve “neden” ile başlayan sorguların %60’ının AI Overviews tetiklediğini gösteriyor.
Net ve bağımsız bölümler hâlinde yazın. Her başlık ve altındaki paragraf, tek başına anlamlı olmalıdır. AI sistemleri genellikle tüm makaleyi değil, içerik parçalarını alır. Bir bölüm, önceki kısmı okumadan anlaşılamıyorsa alıntı için daha az kullanışlı hâle gelir. Her bölümün ana fikrini başta net şekilde belirtin, ardından detaylarla açın.
Makale sonlarına stratejik FAQ bölümleri ekleyin. FAQ’lar GEO için altın değerindedir çünkü AI sistemlerinin kullandığı soru-cevap formatıyla birebir uyumludur. Konunun farklı yönlerini kapsayan 4–6 soru ekleyin. Cevapları kısa ama yeterli tutun. Her FAQ maddesi tek başına bir yanıt gibi çalışmalıdır.
Doğal ve konuşma diline yakın bir üslup kullanın. AI motorları, insanların gerçekten konuştuğu gibi yazılmış içerikleri tercih eder. Aşırı jargon, karmaşık cümle yapıları veya akademik dil (hedef kitleniz özellikle bunu beklemiyorsa) kullanmaktan kaçının. Bir ders kitabı değil, bilgili bir iş arkadaşınıza anlatıyormuş gibi yazın.
İçeriğinize bağlam ve derinlik ekleyin. Sadece doğrudan soruyu yanıtlamakla kalmayın. İlgili konuları açın, örnekler verin ve kullanıcıların sorabileceği devam sorularını da ele alın. Bu kapsamlı yaklaşım, AI sistemlerinin farklı ama ilişkili sorgular için içeriğinizde kullanılabilir bilgi bulma ihtimalini artırır.
İlgili istatistikler ve veriler ekleyin. AI motorları somut rakamları, yüzdeleri ve araştırma bulgularını alıntılamayı sever. Güncel ve güvenilir veriler sunduğunuzda, AI sistemlerine yanıtlarını daha otoriter gösterecek alıntılar sağlamış olursunuz. Her zaman kaynak belirtin ve mümkün olduğunca yeni veriler kullanın.
Uzun paragrafları bölün. Paragraf başına dört-beş cümle idealdir. Bu hem insanlar hem de AI için taramayı kolaylaştırır. Uzun ve yoğun paragraflar, okunabilirliği düşürür ve AI’nın öne çıkan bilgileri ayıklamasını zorlaştırır.
Adım 4: AI Sistemlerinin Güvendiği Otorite Sinyallerini Oluşturun
Harika içerik üretmek tek başına yeterli değildir. AI sistemlerine markanızın alıntılanmaya değer olduğunu gösteren otorite sinyallerini de oluşturmanız gerekir.
İçeriğinizde güncel ve güvenilir kaynaklara atıf yapın. İstatistik, araştırma veya uzman görüşü kullandığınızda; akademik dergiler, devlet siteleri veya tanınmış sektör yayınlarına link verin. AI sistemleri bu referansları fark eder ve içeriğinizi daha güvenilir olarak algılar. Ayrıca güncel bilgileri takip ettiğinizi gösterir. Dikkat çekici bir veri: Devlet siteleri, geleneksel arama sonuçlarında %2 oranında yer alırken, AI Overview alıntılarının %6’sında görülüyor; bu da AI yanıtlarında daha fazla önem kazandıklarını gösteriyor.
Saygın yayınlarda bahsedilmeye çalışın. Sektörel bloglar, haber siteleri veya trade yayınlarında yer almak; hem backlink hem de marka bahsi sağlar. Bu üçüncü taraf doğrulamaları, AI sistemlerine markanızın otorite olarak görüldüğünü gösterir. Nicelikten çok niteliğe odaklanın. Saygın bir yayındaki tek bir bahsedilme, düşük kaliteli dizinlerdeki on bahseden çok daha değerlidir.
Kullanıcı tarafından oluşturulan içerikleri stratejik olarak değerlendirin. Müşteri yorumları, referanslar ve topluluk tartışmaları markanıza özgünlük katar. AI sistemleri, hangi kaynaklara atıf yapacağına karar verirken bu gerçek kullanıcı sinyallerini giderek daha fazla dikkate alıyor. Memnun müşterileri G2, Trustpilot veya sektöre özel inceleme sitelerinde yorum bırakmaya teşvik edin. Örneğin Reddit, Google AI Mode sonuçlarının %68’inden fazlasında yer alıyor; bu da topluluk tabanlı içeriğin ağırlığını gösteriyor.
Web varlığınızda tutarlılığı koruyun. Web siteniz, sosyal medya profilleriniz ve üçüncü taraf listelemeleriniz markanızı tutarlı şekilde tanıtmalıdır. Tutarsız bilgiler AI sistemlerinin kafasını karıştırır ve güveni azaltır. Marka adı, açıklamalar ve temel bilgiler her yerde aynı olmalıdır.
Düzenli yayın yapın ve içeriğinizi güncel tutun. Sürekli olarak yeni ve kaliteli içerik yayınlayan siteler, aktif uzmanlık sinyali verir. Aynı şekilde eski içerikleri güncellemek de doğruluk ve güvenilirlik gösterir. Ayda bir derinlemesine içerik bile olsa, sürdürülebilir bir yayın planı belirleyin.
Kapsamlı konu hâkimiyeti gösterin. Sadece ürün veya hizmetlerinizden bahsetmeyin. Sektörünüzdeki trendleri, sorunları ve genel konuları da ele alın. Bu derinlik, AI sistemlerinin uzmanlığınızı anlamasını sağlar ve sizi daha fazla sorgu türünde alıntılanabilir hâle getirir.
Adım 5: GEO Performansınızı İzleyin ve Ölçün
Ölçmediğiniz şeyi iyileştiremezsiniz. Etkili bir GEO, sürekli izleme ve veriye dayalı optimizasyon gerektirir.
Marka bahslerinizi AI platformları genelinde takip edin. Bahsedilme sıklığı ve bağlam, temel GEO metriklerinizdir. Geçen aya göre daha mı sık anılıyorsunuz? Hangi AI platformları sizi daha çok kaynak gösteriyor? Hangi sorgular markanızı tetikliyor? Bu soruların cevapları, önceliklerinizi belirler.
Verimli ve kapsamlı takip için Visby’nin AI görünürlük takip platformunu kullanmayı düşünebilirsiniz. ChatGPT, Claude ve Gemini gibi platformlarda markanızın nasıl göründüğünü otomatik olarak izler. Hangi prompt’ların bahsedilme yarattığını, görünürlüğün zaman içindeki değişimini ve rakiplerle karşılaştırmayı net şekilde görürsünüz. Bu yaklaşım, GEO stratejinizi tahmine değil veriye dayandırır.
Bahsedilmelerin kalitesini de izleyin. Anılmak önemlidir ama nasıl anıldığınız da en az onun kadar kritiktir. AI sistemleri markanızı doğru mu tanımlıyor? Ton pozitif mi, nötr mü? Doğru bağlamda mı yer alıyorsunuz? Salt hacimden çok kalite önemlidir.
Hangi içeriklerin AI alıntılarını tetiklediğini analiz edin. Bazı içerikler AI yanıtlarında diğerlerinden daha iyi performans gösterir. Bu içeriklerin neden başarılı olduğunu inceleyin: Konu mu, yapı mı, veri kullanımı mı, soru-cevap yaklaşımı mı? Bu içgörüleri yeni içerik üretiminde kullanın.
Google Search Console’u kurun ve AI Overview görünümlerini takip edin. Google, içeriğinizin AI Overviews’ta ne zaman göründüğüne dair veri sunar. Hangi sayfaların hangi sorgularla AI sonuçlarında yer aldığını düzenli olarak kontrol edin.
Bir ölçüm panosu oluşturun. İster bir tablo ister özel bir araç kullanın; tüm GEO metriklerinizi tek yerde toplayın. Bahsedilme sıklığı, sorgu türleri, rakip karşılaştırmaları ve içerik performansı bu panoda yer almalı. Aylık olarak gözden geçirerek stratejinizi ayarlayın.
Alıntı kalıplarını analiz edin. AI yanıtlarında yer aldığınızda, içeriğinizin hangi bölümlerinin alıntılandığını not edin. FAQ’lar mı, istatistikler mi, açıklayıcı paragraflar mı daha çok kullanılıyor? Bu bilgiler, gelecekteki içeriklerinizi daha etkili yapılandırmanıza yardımcı olur.
Kaçınılması Gereken Yaygın GEO Hataları
En iyi niyetle bile markalar GEO stratejilerinde benzer hatalar yapar. Bu tuzakları bilmek, süreci hızlandırır.
İçerik güncelliğini ihmal etmek büyük bir hatadır. AI sistemleri güncel bilgiyi tercih eder. Bir kez içerik yayınlayıp hiç güncellememek, zamanla görünmez olmanıza yol açar. Düzenli içerik denetimleri planlayın ve verileri, örnekleri güncelleyin.
GEO’yu SEO’dan tamamen ayrı düşünmek verimsizlik yaratır. Bu stratejiler birlikte çalışmalıdır. Güçlü SEO, AI sistemlerinin içeriğinizi bulmasını sağlar; GEO ise onu seçmesini. GEO prensiplerini mevcut SEO süreçlerinize entegre edin.
İnsan okuyucular pahasına AI’ya aşırı optimize etmek ters teper. AI sistemleri, insanların etkileşim kurduğu içerikleri tercih eder. İçeriğiniz yapay ve formülize hissi verirse, hem insanlar hem AI tarafından reddedilir. Önce insanlar için yazın, sonra AI keşfi için optimize edin.
Mobil deneyimi ihmal etmek GEO performansını düşürür. AI araç trafiğinin %62’si mobil cihazlardan gelir. Mobilde yavaş yüklenen, kötü formatlanmış içerikler etkileşim sinyallerini zayıflatır.
Sadece üst hunideki içeriklere odaklanmak fırsatları sınırlar. AI Overviews’ın %88,1’i bilgilendirici içeriklerden oluşsa da ticari ve dönüşüm odaklı içerikleri göz ardı etmeyin. AI sistemleri bu alanlara da giderek daha fazla giriyor.
Rakipleri körü körüne kopyalamak vasat sonuçlar doğurur. Bir rakibin sık görünmesi, birebir aynı taktiklerin sizin için de işe yarayacağı anlamına gelmez. Analiz edin ama kendi marka sesinize ve uzmanlığınıza uyarlayın.
Tek bir AI platformuna odaklanmak risklidir. ChatGPT veya yalnızca Google AI Overviews için optimize olmayın. Her platformun farklı seçim kriterleri vardır. Dengeli bir GEO stratejisi birden fazla AI motorunu hedefler.
Hızlı sonuç beklemek stratejinin erken terk edilmesine yol açar. GEO zaman ister. Otorite oluşturmak ve alıntı kazanmak bir gecede olmaz. Büyük değişiklikler yapmadan önce stratejinize en az 3-6 ay tanıyın.
Visby, GEO Stratejisini Nasıl Kolaylaştırır?
Başarılı bir GEO stratejisi; sürekli izleme, analiz ve optimizasyon gerektirir. Birden fazla AI platformunda markanızı manuel olarak takip etmek kısa sürede zorlayıcı hâle gelir. İşte bu noktada doğru araçlar fark yaratır.
Visby, markaların AI destekli arama motorları genelindeki görünürlüğünü izleyip optimize etmesini sağlar. ChatGPT, Perplexity, Claude, Google AI Mode ve Google AI Overviews’ta marka bahslerinizi otomatik olarak takip edin. Hangi prompt’ların markanızı tetiklediğini, görünürlüğünüzün zaman içindeki değişimini ve rakiplere göre konumunuzu net şekilde görün.
Platform, ham veriyi aksiyon alınabilir içgörülere dönüştürür. Hangi GEO taktiklerinin işe yaradığını tahmin etmek yerine, AI bahslerini neyin tetiklediğini açıkça görürsünüz. En iyi performans gösteren içerikleri belirler, boşlukları tespit eder ve stratejinizi geliştirmek için kişiselleştirilmiş öneriler alırsınız.
Birden fazla marka veya müşteri yöneten pazarlama ekipleri ve ajanslar için Visby ölçeklenebilir
lik sunar. Her gün onlarca sorguyu beş farklı AI platformunda manuel kontrol etmek yerine süreci otomatikleştirir ve zamanı stratejik optimizasyona ayırmanızı sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular: GEO Stratejisi Oluşturma
SEO ile GEO arasındaki fark nedir?
SEO, web sitenizin geleneksel arama sonuçlarındaki sıralamasını iyileştirmeye odaklanır. GEO ise ChatGPT, Perplexity ve Google AI Overviews gibi platformlarda yapay zekâ tarafından üretilen yanıtlarda markanızın anılmasını ve kaynak gösterilmesini hedefler. SEO sitenizi buldurur, GEO ise AI yanıtlarında markanızı referans aldırır. En iyi sonuçlar için birlikte uygulanmalıdır.
GEO sonuçlarını ne kadar sürede görürüm?
GEO sonuçları genellikle tutarlı uygulamadan sonra 3-6 ay içinde görülür. Domain otoritesi, içerik kalitesi ve rekabet ortamı süreyi etkiler. Erken sinyaller daha önce görülebilir, ancak kalıcı görünürlük zaman ister.
Her AI platformu için ayrı içerik mi üretmeliyim?
Hayır. Güçlü GEO içerik prensipleri tüm AI sistemlerinde geçerlidir. Performansı izleyerek platform bazlı fırsatları tespit etmek yeterlidir.
GEO uygulamanın maliyeti nedir?
Manuel optimizasyon zaman maliyetlidir. Visby gibi araçlar abonelik gerektirir ama ciddi zaman kazandırır. En büyük maliyet genellikle içerik üretimidir. GEO, reklamcılığa kıyasla genellikle daha uygun maliyetlidir.
Küçük işletmeler GEO’da büyük markalarla rekabet edebilir mi?
Evet. AI sistemleri kalite ve uzmanlığa bakar, marka büyüklüğüne değil. Niş alanlarda derin uzmanlığa sahip küçük işletmeler avantaj elde edebilir.
Eski içerikleri mi güncellemeliyim yoksa yeni içerik mi üretmeliyim?
İkisi de önemlidir. Güçlü eski içerikleri güncellemek hızlı kazanımlar sağlar; yeni içerikler ise yeni alanlarda görünürlük kazandırır. Dengeli bir yaklaşım en iyisidir.
Arama dünyası değişti. Google hâlâ geleneksel aramada baskın konumda olsa da milyonlarca kullanıcı artık cevaplar için ChatGPT, Perplexity, Claude ve Google’ın AI Overviews özelliklerine yöneliyor. Markanız bu yapay zekâ tarafından üretilen yanıtlarda görünmüyorsa, hedef kitlenizle bağlantı kurmak için çok büyük bir fırsatı kaçırıyorsunuz.
İşte tam bu noktada Generative Engine Optimization (GEO) devreye giriyor. Geleneksel SEO, arama sonuçlarında sıralamaya odaklanırken; GEO, markanızın yapay zekâ sistemleri tarafından anılmasını, kaynak olarak gösterilmesini ve önerilmesini sağlar. Bu rehberde, sıfırdan bir GEO stratejisinin nasıl kurulacağını adım adım öğreneceksiniz.
Generative Engine Optimization (GEO) Nedir?
Generative Engine Optimization (GEO), yapay zekâ destekli arama motorları ve sohbet botlarında görünürlüğü artırmak için içerik ve marka varlığını optimize etme sürecidir. SEO, geleneksel arama sonuçlarında sayfalarınızı üst sıralara taşımayı hedeflerken; GEO, ChatGPT, Perplexity, Google AI Overviews ve Claude gibi sistemlerin ürettiği yanıtlar içinde markanızın bahsedilmesini ve referans gösterilmesini amaçlar.
Temel fark, bu sistemlerin çalışma şeklindedir. Geleneksel arama motorları link listeleri sunar. Yapay zekâ motorları ise birden fazla kaynaktan bilgiyi sentezleyerek doğrudan cevaplar üretir. On mavi link göstermezler; tek ve kapsamlı bir yanıt oluştururlar. İçeriğiniz bu yeni formata uygun şekilde optimize edilmediyse, markanız görünmez hâle gelir.
GEO ve SEO rakip değildir. Birbirini tamamlayan stratejilerdir. Güçlü bir SEO, içeriğinizin keşfedilmesini sağlayan temeli oluşturur; GEO ise yapay zekâ sistemlerinin yanıt üretirken içeriğinizi gerçekten seçmesini ve alıntılamasını sağlar. SEO’yu partiye davet edilmek, GEO’yu ise partide gerçekten konuşulan kişi olmak gibi düşünebilirsiniz.
2026’da Markanızın Neden Bir GEO Stratejisine İhtiyacı Var?
Rakamlar çok net bir tablo çiziyor. ChatGPT, Eylül 2025 itibarıyla haftalık 800 milyon aktif kullanıcıya ulaştı ve günde 2,5 milyardan fazla prompt işliyor. Perplexity AI aylık 780 milyon sorguyu yönetiyor ve 153 milyon web sitesi ziyaretine sahip. Google AI Overviews, Mart 2025’te tüm aramaların %13,14’ünde görünerek Ocak 2025’teki %6,49 oranının iki katından fazlasına çıktı. Pew Research Center’ın verilerine göre, Google aramalarının %18’i artık bir AI özeti üretiyor.
Bu değişim işletmeniz için ne anlama geliyor? Bir kullanıcı bir yapay zekâ sistemine ürün önerisi, hizmet sağlayıcı ya da sektörel içgörü sorduğunda, on farklı siteye tıklamıyor. En fazla iki ya da üç öneri alıyor. Markanız bunlardan biri değilse, konuşma sizin dışınızda bitiyor.
Geleneksel arama üzerindeki etki şimdiden görülüyor. Google arama sonuçlarında bir AI Overview göründüğünde, kullanıcıların yalnızca %8’i geleneksel web site linklerine tıklıyor; AI özeti olmadığında bu oran %15. AI Overviews görünen sorgularda, üst sıralardaki sayfaların organik tıklanma oranları %34,5 düşmüş durumda. Rekabet avantajı, şimdi harekete geçen markaların eline geçiyor.
Çoğu şirket hâlâ içerik stratejilerini yapay zekâ görünürlüğüne göre uyarlamış değil. Ancak bu fırsat penceresi sonsuza kadar açık kalmayacak. Bugün bir GEO stratejisi oluşturmak, markanızı rakipleriniz yetişmeden önce otorite konumuna taşır. Erken benimseyenler şimdiden sonuç almaya başladı; bazı işletmeler yalnızca geleneksel SEO kullanan sitelere kıyasla AI yanıtlarında %40’a varan marka bahsi artışı raporluyor.
Adım 1: Mevcut AI Görünürlüğünüzü Denetleyin
AI görünürlüğünüzü artırmadan önce, şu anda nerede durduğunuzu bilmeniz gerekir. Farklı platformlarda yapay zekâ tarafından üretilen yanıtlarda markanızın ne sıklıkla göründüğünü kontrol ederek başlayın.
Manuel yöntem işe yarar ama zaman alır. ChatGPT, Perplexity, Claude ve Google AI Mode’u açın. Potansiyel müşterilerinizin sorabileceği soruları sorun. Sektörünüz, ürünleriniz veya hizmetlerinizle ilgili aramalar yapın. Hangi markaların anıldığını, nasıl tanımlandıklarını ve hangi bağlamda göründüklerini inceleyin. Tüm bunları bir tabloya kaydedin.
Daha kapsamlı ve verimli bir yaklaşım için özel takip araçlarını kullanabilirsiniz. Visby, tüm büyük AI arama motorları ve sohbet botları için özel AI görünürlük takibi sunar. Birden fazla AI motorunu her gün manuel olarak kontrol etmek yerine, Visby markanızın ChatGPT, Perplexity, Claude, Google AI Mode ve Google AI Overviews üzerindeki görünümlerini otomatik olarak izler. Markanızın hangi prompt’larda geçtiğini, zaman içindeki görünürlük trendlerini ve rakiplerinizle karşılaştırmanızı net şekilde görürsünüz. Bu, saatler süren manuel işi ortadan kaldırır ve gerçekten aksiyon alabileceğiniz içgörüler sunar.
Denetim sırasında kalıpları arayın. Bazı konularda anılıp bazılarında hiç görünmüyor musunuz? Bazı AI platformları sizi diğerlerinden daha mı sık kaynak gösteriyor? Rakipler belirli sorgu türlerinde baskın mı? Bu içgörüler, optimizasyon çabalarınızı tam olarak nereye odaklamanız gerektiğini gösterir.
Bir başlangıç raporu oluşturun. Mevcut bahsedilme sıklığınızı, markanızı tetikleyen sorgu türlerini ve anıldığınızda nasıl tanımlandığınızı not edin. Bu referans noktası, GEO stratejinizi uyguladıkça ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. Başlangıç noktası olmadan optimizasyon yapmak körlemesine ilerlemek gibidir.
Adım 2: AI Motorlarının İçeriği Nasıl Seçtiğini ve Kaynak Gösterdiğini Anlayın
Yapay zekâ sistemleri hangi kaynakları alıntılayacağını rastgele seçmez. Yanıt üretirken belirli kalıpları takip ederler. Bu kalıpları anlamak, etkili bir GEO için kritiktir.
Otorite her zamankinden daha önemlidir. AI motorları, güvenilir ve uzman olarak algıladıkları kaynakları önceliklendirir. Bu; güçlü bir domain otoritesi, tutarlı bir yayın geçmişi ve diğer güvenilir kaynaklardan alınmış referanslar anlamına gelir. Web sitenizde bu sinyaller varsa, AI sistemleri içeriğinize daha yüksek ihtimalle referans verir.
Güncellik büyük rol oynar. Büyük dil modelleri eski içerikler yerine güncel bilgileri tercih eder. 2026 verilerine atıf yapan bir içerik, 2022’den kalma benzer bir yazıyı geride bırakır. Bu hem bir fırsat hem de bir zorluktur. AI görünürlüğünü korumak için içeriğinizi düzenli olarak yeni veriler, güncel içgörüler ve güncel örneklerle yenilemeniz gerekir.
İçerik yapısı, seçilme olasılığını etkiler. AI sistemleri, belirli sorulara doğrudan yanıt veren, net ve bağımsız bölümler hâlinde organize edilmiş içerikleri tercih eder. Açık başlıkları ve kısa paragrafları olan iyi yapılandırılmış bir makale, dağınık ve uzun bir blog yazısına göre çok daha kolay parse edilir ve alıntılanır.
Son araştırmalara göre, AI Overviews ortalama 13,34 kaynağa atıfta bulunuyor ve yanıtların çoğunda 6 ila 14 link yer alıyor. İlginç bir şekilde, AI Overviews’ta yer alan kaynakların %80’i, ilgili sorguda organik olarak sıralama almayan sitelerden geliyor. Bu, görünürlüğün nasıl belirlendiğine dair büyük bir değişimi temsil ediyor.
Kullanıcı etkileşim sinyalleri de içerik seçimine katkıda bulunur. AI platformlarının sayfada geçirilen süre, paylaşım ya da yorum gibi metriklere ne kadar ağırlık verdiğini tam olarak bilmesek de, bu sinyallerin önemli olduğuna dair güçlü göstergeler vardır. İnsanlara gerçekten hitap eden içerikler, AI sistemleri tarafından da daha sık seçilir.
Anlamsal ilişkiler alıntıları etkiler. AI motorları, bir konuyu ve onunla ilişkili kavramları derinlemesine ele alan içerikleri tercih eder. Konunun yalnızca yüzeyine dokunan dar bir yazı yerine, farklı açılardan ele alan kapsamlı rehberler daha iyi performans gösterir. Bu yaklaşım, kullanıcıların sorabileceği yan soruları da öngören fan-query tekniğiyle örtüşür.
Adım 3: İçeriğinizi AI Tarafından Keşfedilecek Şekilde Optimize Edin
AI sistemlerinin alıntılamak isteyeceği içerikler üretmek, geleneksel SEO yazımından farklı bir yaklaşım gerektirir. Amaç, içeriğinizi AI tarafından anlaşılması, çıkarılması ve referans verilmesi kolay hâle getirmektir.
Sorular etrafında yapılandırılmış içerikle başlayın. Her makale, hedef kitlenizin sorduğu belirli sorulara yanıt vermelidir. AlsoAsked.com ve AnswerThePublic gibi araçlarla gerçek kullanıcı sorularını belirleyin. Bu soruları başlık veya FAQ olarak kullanın. Bu yapı, kullanıcıların AI arama motorlarıyla etkileşim biçimiyle birebir örtüşür. Araştırmalar, “kim”, “ne”, “ne zaman” ve “neden” ile başlayan sorguların %60’ının AI Overviews tetiklediğini gösteriyor.
Net ve bağımsız bölümler hâlinde yazın. Her başlık ve altındaki paragraf, tek başına anlamlı olmalıdır. AI sistemleri genellikle tüm makaleyi değil, içerik parçalarını alır. Bir bölüm, önceki kısmı okumadan anlaşılamıyorsa alıntı için daha az kullanışlı hâle gelir. Her bölümün ana fikrini başta net şekilde belirtin, ardından detaylarla açın.
Makale sonlarına stratejik FAQ bölümleri ekleyin. FAQ’lar GEO için altın değerindedir çünkü AI sistemlerinin kullandığı soru-cevap formatıyla birebir uyumludur. Konunun farklı yönlerini kapsayan 4–6 soru ekleyin. Cevapları kısa ama yeterli tutun. Her FAQ maddesi tek başına bir yanıt gibi çalışmalıdır.
Doğal ve konuşma diline yakın bir üslup kullanın. AI motorları, insanların gerçekten konuştuğu gibi yazılmış içerikleri tercih eder. Aşırı jargon, karmaşık cümle yapıları veya akademik dil (hedef kitleniz özellikle bunu beklemiyorsa) kullanmaktan kaçının. Bir ders kitabı değil, bilgili bir iş arkadaşınıza anlatıyormuş gibi yazın.
İçeriğinize bağlam ve derinlik ekleyin. Sadece doğrudan soruyu yanıtlamakla kalmayın. İlgili konuları açın, örnekler verin ve kullanıcıların sorabileceği devam sorularını da ele alın. Bu kapsamlı yaklaşım, AI sistemlerinin farklı ama ilişkili sorgular için içeriğinizde kullanılabilir bilgi bulma ihtimalini artırır.
İlgili istatistikler ve veriler ekleyin. AI motorları somut rakamları, yüzdeleri ve araştırma bulgularını alıntılamayı sever. Güncel ve güvenilir veriler sunduğunuzda, AI sistemlerine yanıtlarını daha otoriter gösterecek alıntılar sağlamış olursunuz. Her zaman kaynak belirtin ve mümkün olduğunca yeni veriler kullanın.
Uzun paragrafları bölün. Paragraf başına dört-beş cümle idealdir. Bu hem insanlar hem de AI için taramayı kolaylaştırır. Uzun ve yoğun paragraflar, okunabilirliği düşürür ve AI’nın öne çıkan bilgileri ayıklamasını zorlaştırır.
Adım 4: AI Sistemlerinin Güvendiği Otorite Sinyallerini Oluşturun
Harika içerik üretmek tek başına yeterli değildir. AI sistemlerine markanızın alıntılanmaya değer olduğunu gösteren otorite sinyallerini de oluşturmanız gerekir.
İçeriğinizde güncel ve güvenilir kaynaklara atıf yapın. İstatistik, araştırma veya uzman görüşü kullandığınızda; akademik dergiler, devlet siteleri veya tanınmış sektör yayınlarına link verin. AI sistemleri bu referansları fark eder ve içeriğinizi daha güvenilir olarak algılar. Ayrıca güncel bilgileri takip ettiğinizi gösterir. Dikkat çekici bir veri: Devlet siteleri, geleneksel arama sonuçlarında %2 oranında yer alırken, AI Overview alıntılarının %6’sında görülüyor; bu da AI yanıtlarında daha fazla önem kazandıklarını gösteriyor.
Saygın yayınlarda bahsedilmeye çalışın. Sektörel bloglar, haber siteleri veya trade yayınlarında yer almak; hem backlink hem de marka bahsi sağlar. Bu üçüncü taraf doğrulamaları, AI sistemlerine markanızın otorite olarak görüldüğünü gösterir. Nicelikten çok niteliğe odaklanın. Saygın bir yayındaki tek bir bahsedilme, düşük kaliteli dizinlerdeki on bahseden çok daha değerlidir.
Kullanıcı tarafından oluşturulan içerikleri stratejik olarak değerlendirin. Müşteri yorumları, referanslar ve topluluk tartışmaları markanıza özgünlük katar. AI sistemleri, hangi kaynaklara atıf yapacağına karar verirken bu gerçek kullanıcı sinyallerini giderek daha fazla dikkate alıyor. Memnun müşterileri G2, Trustpilot veya sektöre özel inceleme sitelerinde yorum bırakmaya teşvik edin. Örneğin Reddit, Google AI Mode sonuçlarının %68’inden fazlasında yer alıyor; bu da topluluk tabanlı içeriğin ağırlığını gösteriyor.
Web varlığınızda tutarlılığı koruyun. Web siteniz, sosyal medya profilleriniz ve üçüncü taraf listelemeleriniz markanızı tutarlı şekilde tanıtmalıdır. Tutarsız bilgiler AI sistemlerinin kafasını karıştırır ve güveni azaltır. Marka adı, açıklamalar ve temel bilgiler her yerde aynı olmalıdır.
Düzenli yayın yapın ve içeriğinizi güncel tutun. Sürekli olarak yeni ve kaliteli içerik yayınlayan siteler, aktif uzmanlık sinyali verir. Aynı şekilde eski içerikleri güncellemek de doğruluk ve güvenilirlik gösterir. Ayda bir derinlemesine içerik bile olsa, sürdürülebilir bir yayın planı belirleyin.
Kapsamlı konu hâkimiyeti gösterin. Sadece ürün veya hizmetlerinizden bahsetmeyin. Sektörünüzdeki trendleri, sorunları ve genel konuları da ele alın. Bu derinlik, AI sistemlerinin uzmanlığınızı anlamasını sağlar ve sizi daha fazla sorgu türünde alıntılanabilir hâle getirir.
Adım 5: GEO Performansınızı İzleyin ve Ölçün
Ölçmediğiniz şeyi iyileştiremezsiniz. Etkili bir GEO, sürekli izleme ve veriye dayalı optimizasyon gerektirir.
Marka bahslerinizi AI platformları genelinde takip edin. Bahsedilme sıklığı ve bağlam, temel GEO metriklerinizdir. Geçen aya göre daha mı sık anılıyorsunuz? Hangi AI platformları sizi daha çok kaynak gösteriyor? Hangi sorgular markanızı tetikliyor? Bu soruların cevapları, önceliklerinizi belirler.
Verimli ve kapsamlı takip için Visby’nin AI görünürlük takip platformunu kullanmayı düşünebilirsiniz. ChatGPT, Claude ve Gemini gibi platformlarda markanızın nasıl göründüğünü otomatik olarak izler. Hangi prompt’ların bahsedilme yarattığını, görünürlüğün zaman içindeki değişimini ve rakiplerle karşılaştırmayı net şekilde görürsünüz. Bu yaklaşım, GEO stratejinizi tahmine değil veriye dayandırır.
Bahsedilmelerin kalitesini de izleyin. Anılmak önemlidir ama nasıl anıldığınız da en az onun kadar kritiktir. AI sistemleri markanızı doğru mu tanımlıyor? Ton pozitif mi, nötr mü? Doğru bağlamda mı yer alıyorsunuz? Salt hacimden çok kalite önemlidir.
Hangi içeriklerin AI alıntılarını tetiklediğini analiz edin. Bazı içerikler AI yanıtlarında diğerlerinden daha iyi performans gösterir. Bu içeriklerin neden başarılı olduğunu inceleyin: Konu mu, yapı mı, veri kullanımı mı, soru-cevap yaklaşımı mı? Bu içgörüleri yeni içerik üretiminde kullanın.
Google Search Console’u kurun ve AI Overview görünümlerini takip edin. Google, içeriğinizin AI Overviews’ta ne zaman göründüğüne dair veri sunar. Hangi sayfaların hangi sorgularla AI sonuçlarında yer aldığını düzenli olarak kontrol edin.
Bir ölçüm panosu oluşturun. İster bir tablo ister özel bir araç kullanın; tüm GEO metriklerinizi tek yerde toplayın. Bahsedilme sıklığı, sorgu türleri, rakip karşılaştırmaları ve içerik performansı bu panoda yer almalı. Aylık olarak gözden geçirerek stratejinizi ayarlayın.
Alıntı kalıplarını analiz edin. AI yanıtlarında yer aldığınızda, içeriğinizin hangi bölümlerinin alıntılandığını not edin. FAQ’lar mı, istatistikler mi, açıklayıcı paragraflar mı daha çok kullanılıyor? Bu bilgiler, gelecekteki içeriklerinizi daha etkili yapılandırmanıza yardımcı olur.
Kaçınılması Gereken Yaygın GEO Hataları
En iyi niyetle bile markalar GEO stratejilerinde benzer hatalar yapar. Bu tuzakları bilmek, süreci hızlandırır.
İçerik güncelliğini ihmal etmek büyük bir hatadır. AI sistemleri güncel bilgiyi tercih eder. Bir kez içerik yayınlayıp hiç güncellememek, zamanla görünmez olmanıza yol açar. Düzenli içerik denetimleri planlayın ve verileri, örnekleri güncelleyin.
GEO’yu SEO’dan tamamen ayrı düşünmek verimsizlik yaratır. Bu stratejiler birlikte çalışmalıdır. Güçlü SEO, AI sistemlerinin içeriğinizi bulmasını sağlar; GEO ise onu seçmesini. GEO prensiplerini mevcut SEO süreçlerinize entegre edin.
İnsan okuyucular pahasına AI’ya aşırı optimize etmek ters teper. AI sistemleri, insanların etkileşim kurduğu içerikleri tercih eder. İçeriğiniz yapay ve formülize hissi verirse, hem insanlar hem AI tarafından reddedilir. Önce insanlar için yazın, sonra AI keşfi için optimize edin.
Mobil deneyimi ihmal etmek GEO performansını düşürür. AI araç trafiğinin %62’si mobil cihazlardan gelir. Mobilde yavaş yüklenen, kötü formatlanmış içerikler etkileşim sinyallerini zayıflatır.
Sadece üst hunideki içeriklere odaklanmak fırsatları sınırlar. AI Overviews’ın %88,1’i bilgilendirici içeriklerden oluşsa da ticari ve dönüşüm odaklı içerikleri göz ardı etmeyin. AI sistemleri bu alanlara da giderek daha fazla giriyor.
Rakipleri körü körüne kopyalamak vasat sonuçlar doğurur. Bir rakibin sık görünmesi, birebir aynı taktiklerin sizin için de işe yarayacağı anlamına gelmez. Analiz edin ama kendi marka sesinize ve uzmanlığınıza uyarlayın.
Tek bir AI platformuna odaklanmak risklidir. ChatGPT veya yalnızca Google AI Overviews için optimize olmayın. Her platformun farklı seçim kriterleri vardır. Dengeli bir GEO stratejisi birden fazla AI motorunu hedefler.
Hızlı sonuç beklemek stratejinin erken terk edilmesine yol açar. GEO zaman ister. Otorite oluşturmak ve alıntı kazanmak bir gecede olmaz. Büyük değişiklikler yapmadan önce stratejinize en az 3-6 ay tanıyın.
Visby, GEO Stratejisini Nasıl Kolaylaştırır?
Başarılı bir GEO stratejisi; sürekli izleme, analiz ve optimizasyon gerektirir. Birden fazla AI platformunda markanızı manuel olarak takip etmek kısa sürede zorlayıcı hâle gelir. İşte bu noktada doğru araçlar fark yaratır.
Visby, markaların AI destekli arama motorları genelindeki görünürlüğünü izleyip optimize etmesini sağlar. ChatGPT, Perplexity, Claude, Google AI Mode ve Google AI Overviews’ta marka bahslerinizi otomatik olarak takip edin. Hangi prompt’ların markanızı tetiklediğini, görünürlüğünüzün zaman içindeki değişimini ve rakiplere göre konumunuzu net şekilde görün.
Platform, ham veriyi aksiyon alınabilir içgörülere dönüştürür. Hangi GEO taktiklerinin işe yaradığını tahmin etmek yerine, AI bahslerini neyin tetiklediğini açıkça görürsünüz. En iyi performans gösteren içerikleri belirler, boşlukları tespit eder ve stratejinizi geliştirmek için kişiselleştirilmiş öneriler alırsınız.
Birden fazla marka veya müşteri yöneten pazarlama ekipleri ve ajanslar için Visby ölçeklenebilir
lik sunar. Her gün onlarca sorguyu beş farklı AI platformunda manuel kontrol etmek yerine süreci otomatikleştirir ve zamanı stratejik optimizasyona ayırmanızı sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular: GEO Stratejisi Oluşturma
SEO ile GEO arasındaki fark nedir?
SEO, web sitenizin geleneksel arama sonuçlarındaki sıralamasını iyileştirmeye odaklanır. GEO ise ChatGPT, Perplexity ve Google AI Overviews gibi platformlarda yapay zekâ tarafından üretilen yanıtlarda markanızın anılmasını ve kaynak gösterilmesini hedefler. SEO sitenizi buldurur, GEO ise AI yanıtlarında markanızı referans aldırır. En iyi sonuçlar için birlikte uygulanmalıdır.
GEO sonuçlarını ne kadar sürede görürüm?
GEO sonuçları genellikle tutarlı uygulamadan sonra 3-6 ay içinde görülür. Domain otoritesi, içerik kalitesi ve rekabet ortamı süreyi etkiler. Erken sinyaller daha önce görülebilir, ancak kalıcı görünürlük zaman ister.
Her AI platformu için ayrı içerik mi üretmeliyim?
Hayır. Güçlü GEO içerik prensipleri tüm AI sistemlerinde geçerlidir. Performansı izleyerek platform bazlı fırsatları tespit etmek yeterlidir.
GEO uygulamanın maliyeti nedir?
Manuel optimizasyon zaman maliyetlidir. Visby gibi araçlar abonelik gerektirir ama ciddi zaman kazandırır. En büyük maliyet genellikle içerik üretimidir. GEO, reklamcılığa kıyasla genellikle daha uygun maliyetlidir.
Küçük işletmeler GEO’da büyük markalarla rekabet edebilir mi?
Evet. AI sistemleri kalite ve uzmanlığa bakar, marka büyüklüğüne değil. Niş alanlarda derin uzmanlığa sahip küçük işletmeler avantaj elde edebilir.
Eski içerikleri mi güncellemeliyim yoksa yeni içerik mi üretmeliyim?
İkisi de önemlidir. Güçlü eski içerikleri güncellemek hızlı kazanımlar sağlar; yeni içerikler ise yeni alanlarda görünürlük kazandırır. Dengeli bir yaklaşım en iyisidir.
Latest posts
Discover other pieces of writing in our blog
